Tampilkan postingan dengan label kasusastran jawa. Tampilkan semua postingan
Tampilkan postingan dengan label kasusastran jawa. Tampilkan semua postingan

Rabu, 17 Desember 2014


Wasita Adi

Wasita Adi merupakan pepatah bijak dalam bahasa Jawa.

Contoh kalimat yang merupakan wasita adi adalah sebagai berikut:
Ajining diri saka ing lathi,Ajining sarira saka busana
(Ajining diri iku dumunung saka ungkeling ukara.Mula den ati-ati ing samubarang rembug.Pamrihe aja nglarani atine liyan.Alus,manis lan trapsilaning ukara nglungguhake badan saengga kepraban minangka wong becik.Semono uga ajining sarira,yaiku sapa wonge ngepenake penganggone sarana busana kang patut uga trapsila -ora kudu larang,nanging salaras karo kahanan,bakal ngluwesake pasrawungan lan mapanake kalungguhan ing papan kang luwih kinurmat).
Artinya :
Kepribadian seseorang terletak dari bagaimana dia bertutur kata.Maka harus berhati-hati di setiap ucapan agar tak menyakiti hati orang lain.Halus dan santun saat bertutur akan menempatkannya sebagai orang baik.Begitupun dengan penampilan fisik.Siapapun yang mengutamakan memakai pakaian yang pantas dan santun -bukan berarti mahal,tapi selaras dengan keadaan,akan luwes dalam hubungan serta akan menempatkannya di tempat yang lebih terhormat.




Berikut ini adalah contoh wasita adi yang lainnya:
  1. Janma mara janma mati : gawat
  2. Entek jarake : bangkrut
  3. Njentik arep dijempol : menehi dijaluk meneh (memberi tetapi kemudian diaminta lagi)
  4. Nandur pari jeru : ngapiki wong duwe karep (berbuat baik kepada seseorang karena memiliki keinginan meminta sesuatu)
  5. Mirong akampuh jingga : ninggal sing ditresnani (ditinggal orang yang disayangi)
  6. Kongsi jambul wanen : tuwa banget (terlalu tua)
  7. Nunggang jaran ebeg-ebeg : seneng kebablasan (menyukai sesuatu secara berlebihan)
  8. Jurang growoh ora mili : katone loma jane medhit (kelihatannya baik tetapi sesungguhnya pelit)
  9. Ngaru napung : sial bareng
  10. Kebo kakehan sungu : kakehan anak (kebanyakan anak)
  11. Sedhen kayu aking : golek saksi sing wis mati (mencari saksi yang sudah meninggal)
  12. Kebo mutung ing pasangan : ninggalke gawean sing durung rampung (meninggalkan pekerjaan yang belum selesai)
  13. Nggepuk kemiri : gawean gampang (pekerjaan mudah)
  14. Kempladheyan ngejak sempal : sedhulur ngajak susah (saudara ngajak susah)
  15. Ora keris ora keras : wong mlarat nanging merwabawani (orang miskin tetapi berwibawa)
  16. Kethek setanggon : bebarengan tumindak ala (bersama-sama melakukan hal yang tidak baik)
  17. Rampek-rampek kethek : ngati-ati cedhak wong ala (berhati-hati bila dekat orang dengan kelakuan yang tidak baik)
  18. Nglungguhi klasa gumelar : mungkari nemu kepenake (hanya mau ikut yang senang tidak mau susah)
  19. Ditemu kuwuk : ketemu sing dibutuhke tanpa ngabari dhisik (bertemu dengan yang dibutuhkan tanpa memberi kabar terlebih dahulu)
  20. Kuntuk diunekke dandang : wong apik diarani ala (orang baik dibilang buruk)



RESENSI PRIMON

Judul                          : Kitab Primbon “BETALJEMUR ADAMMAKNA”
Jumlah halaman        : 254 halaman
Lebar kertas              :
Tebal halaman           :
Isi                                :

Neptu dina pasaran, sasi lan tahun

Akad                           neptu   5                      Kliwon                                    neptu   8
Senen                          neptu   4                      Legi                                         neptu   5
Selasa                          neptu   3                      Pahing                                     neptu   9
Rebo                            neptu   7                      Pon                                          neptu   7
Kemis                          neptu   8                      Wage                                       neptu   4
Jumuah                        neptu   6
Setu                             neptu   9
 

Sura                             neptu   7                      Rejeb                                       neptu   2
Sapar                           neptu   2                      Ruwah                                     neptu   4
Rabingulawal              neptu   3                      Pasa                                         neptu   5
Rabingulakir                neptu   5                      Sawal                                      neptu   7
Jumadilawal                neptu   6                      Dulkaidah                               neptu   1
Jumadilakir                  neptu   1                      Besar                                       neptu   3



Macam-macam Petung Salaki Rabi
1.      Petung Pasatohan salaki rabi

            Wetone penganten lanang lan wadon, neptune dina lan pasaran digunggung, banjur kabage 9, lanang turah piro, wadon turah pira :


1 lan 1.            Becik kinasihan                     
1 lan 2.            Becik                         
1 lan 3.            Kuat, adoh rijekine   
1 lan 4.            Akeh bilahine            
1 lan 5.            Pegat                         
1 lan 6.            Adoh sandhang pangane
1 lan 7.            Sugih satru                 
1 lan 8.            Kasurang-surang       
1 lan 9.            Dadi pangauban        
2 lan 2. Slamet, akeh rejekine
2 lan 3.            Gelis mati siji
2 lan 4.            Akeh godane 
2 lan 5.            Akeh bilahine
2 lan 6.            Gelis sugih    
2 lan 7. Anake akeh mati
2 lan 8.            Cepak rijekine
2 lan 9.            Akeh rijekine 
3 lan 3.            Mlarat            
3 lan 4.            Akeh bilahine
3 lan 5.            Gelis pegat
3 lan 6.            Oleh nugraha
3 lan 7.            Akeh bilahine
3 lan 8.            Gelis mati siji
3 lan 9.            Sugih rejeki
4 lan 4.            Kerep lara
4 lan 5.            Akeh rencanane
4 lan 6.            Sugih rejeki
4 lan 7.            Mlarat
4 lan 8.            Akeh pangkalane
4 lan 9. Kalah siji
5 lan 5.            Tulus bejane
5 lan 6.            Cepak rijekine
5 lan 7.            Tulus sandhang pangane
5 lan 8.            Akeh sambekalane
5 lan 9.            Cepak sandhang pangane
6 lan 6.            Gedhe bilahine
6 lan 7.            rukun
6 lan 8. Sugih satru
6 lan 9.            Kasurang-surang
7 lan 7.            Ingikum maring rabine
7 lan 8.            Nemu bilahi saka awake dhewe
7 lan 9.            Tulus palakramane
8 lan 8.            Kinasihan dening wong
8 lan 9.            Akeh bilahine
9 lan 9.            Giras rijekine



            Keterangan : Saupama weton penganten lanang jumuah kliwon neptune 6 + 8 = 14 kabage 9, turah 5. Wetone panganten wadon jumuah paing, neptune 6 + 9 = 15, kabage 9, turah 6. Dadi 5 lan 6 tibo cepak rijekine, iku becik.

2.      Petung salaki rabi

            Weton panganten lanang wadon, neptune dina lan pasaran digunggung, banjur kabage 4, turah pira.
            Yen turah :
1.      Gentho, larang anak
2.      Gembili, sugih anak
3.      Sri, sugih rijeki
4.      Punggel, mati siji

Keterangan : Saupama wetone panganten lanang jumuah pon, neptune 6 + 7 = 13. Panganten wadon kemis paing neptune 8 + 9 = 17. Gungung 13 + 17 = 30, kabage 4 turah 2, tibo Gembili, sugih anak, iku becik.

3.      Petung salaki rabi
Wetone panganten lanang wadon :


Akad lan Akad, kerep lara
Akad lan Senen, sugih lara
Akad lan Selasa, mlarat
Akad lan Rebo, juwana
Akad lan Kemis, padu
Akad lan Jumuah, yuwana
Akad lan Saptu, mlarat
Senen lan Senen, ala
Senen lan Selasa, yuwana
Senen lan Rebo, anake wadon
Senen lan kemis, disini wong
Senen lan Jumuah, yuwana
Senen lan Saptu, berkat
Selasa lan Selasa, ala
Selasa lan Rebo, sugih
Selasa lan Kemis, sugih
Selasa lan Jumuah, pegat
Selasa lan Saptu, kerep padu
Rebo lan Rebo, ala
Rebo lan Kemis, yuwana
Rebo lan Jumuah, yuwana
Rebo lan Saptu, becik
Kemis lan Kemis, yuwana
Kemis lan Jumuah, yuwana
Kemis lan Saptu, pegat
Jumuah lan Jumuah, mlarat
Jumuah lan Saptu, cilaka
Saptu lan Saptu, ala



4.      Petung salaki rabi
            Wetone panganten lanang wadon neptune kagunggung banjur kabage 10 utawa 7, turahe ora keno luwih saka 7. Manawa kabage 10 turahe luwih saka 7, iku banjur kabage 7, angka turahane nuduhake ketemuning petungan.
            Umpama panganten lanang wetone Rebo paing, kang wadon kemis pon, neptune ana 7 +  9 + 8 + 7 = 31, kabage 10 turah 1, petunge tiba : wasesasegara.
            Dene upama gunggunge neptu mau ketemu 28, iku menawa kabage 10, ketemu turah 8, dadi luwih saka 7, iku ora kena mula ora kabage 10, nanging kudu kabage 7, ing kana ketemu turah 7, petunge tiba “lebu katiup angin”. Pratelane kaya ngisor iki.
Yen turah 1.    Wasesasegara, kamot, jembar budine, sugih pangapura gedhe prabawane.
Yen turah 2.    Tunggaksemi, cepak rijekine.
Yen turah 3.    Satriya wibawa, oleh kamuliyan lan kaluhuran.
Yen turah 4.    Sumursinaba, dadi pangungsening kapinteran.
Yen turah 5.    Satriyawiran, nandhang dukacita, kawiraning, isarat panulake ngetokake getih, umpamane mbelih ayam.
Yen  turah 6.   Bumikapetak, petengan aten, nanging taberi ing gawe, kuat nandhang lara lapa, resikan, isarat panulake mendhem lemah.
Yen turah 7.    Lebu katiup angin, nandang papa cintraka, kabeh karepe ora dadi, kerep ngalih omah, isarat panolake ngabul-abul lemah.
5.      Petung salaki rabi
            Wetone penganten lanang wadon dinna lan pasarane neptune digunggung kabage 5, turah pira.
            Yen turah : 1. Sri, 2. Dana, 3. Lara, 4. Pati, 5. Lungguh. Kang becik tiba: sri, dana, lungguh. Yen tiba : lara lan pati, iku ala.
            Keterangan upama panganten lanang wetone akad wage, neptune 5 + 4 = 9, kang wadon wetone Slasa Legi, neptune 3 + 5 = 8, lanang wadon neptune 9 + 8 = 17 dibage 5 turah 2, tiba dana, iku becik.
6.      Petung salaki rabi
            Wetone panganten lanang wadon, neptune dina lan pasaran kagunggung, diwuwuhi neptune sasi, taun lan tanggale, gunggunge kabage 9 turah pira. Yen turah : 1, 4, 7 , tiba wali, ala. Turah 2, 5, 8, tiba penghulu, sedheng. Turah 3, 6, 9, tiba panganten, iku becik.
Pangetunge mangkene: upama wetone:
Penganten lanang        dina                 Rebo                neptu   7
                                    Pasaran            Kliwon            neptu   8
                                    Sasi                  Suro                 neptu   7
                                    Tanggal           ........                neptu   20
                                    Taun                Alip                 neptu   1
Panganten wadon       Dina                Jumuah            neptu   6
                                    Pasaran            Pon                  neptu   7
                                    Sasi                  Sapar               neptu   2
                                    Tanggal           ........                neptu   14
                                    Taun                Wawu              neptu   6
                                    Gunggung                                           78
78 kabage 9 = turah 6, tiba panganten becik.

7.      Petung salaki rabi
            Wetone panganten lanang wadon, neptune dina lan pasaran kagunggung, diwuwuhi neptune sasi, taun lan tanggale, nanging gunggunge mung kabage 3, turah pira. Yen turah 1 tiba begja, becik. Turah 2 tiba lara, ala. Turah 3 tiba pati, luwih ala.

            Dene pangetunge padha bae kaya kasebut ing nduwur iku (No. 6). bedane petungan iki kabage 3. Yen ing nduwur iku kabage 9.

PENGRAWIT DAN SINDEN

PENGRAWIT

1.      Latar Belakang pengrawit
Pengrawit dari kata rawit, yang berarti rumit, atau yang berhubungan dengan hal-hal halus, lembut. Pengrawit memang berhubungan dengan hal-hal rumit, misalnya harus menghafal ratusan gending yang berbentuk not-not angka di luar kepala dan menyajikannya dengan garap yang benar
Bahkan pengrawit yang mumpuni terhadap garap ratusan bahkan ribuan gending, disebut Empu. Empu karawitan ini biasanya abdi dalem pengrawit keraton yang memang ahli di bidangnya. Dimasa lalu nama-nama seperti Mloyo Widodo adalah empu karawitan yang banyak cantrik-nya, dan menjadi panutan atau menjadi nara sumber garap gending-gending kuna yang sudah jarang di tabuh atau dibunyikan oleh generasi dibawahnya.
Pengrawit juga sering disebut nayaga atau Yogo. Yogo sendiri menurut Ki Mujoko Joko Raharjo (alhm) dalang terkenal dari Klaten, menyebutkan berasal dari kata wiyoga yang berarti semedi atau meditasi. Seorang Nayoga bila sedang menabuh gamelan biasanya dengan konsentrasi penuh untuk memberi ruh terhadap gending yang sedang ia mainkan. Keseriusan dalam menabuh gamelan ibarat orang semadi / meditasi, dimana bila rusak tabuhannya ibaratnya gagal sembahnya terhadap yang Maha Kuasa.

2.      Definisi Pengrawit
Pengrawit adalah sekumpulan orang yang memainkan alat musik gamelan dimana setiap orang memainkan instrumen yang berbeda. Setiap orang memiliki cara menabuh sendiri-sendiri yang disesuaikan dengan setiap instrumen yang digunakan, bunyi yang dihasilkan setiap pengrawit ketika memainkan alat musik gamelan pun berbeda. Akan tetapi setiap bunyi yang dihasilkan masing-masing pengrawit membentuk sebuah kesatuan bunyi yang harmonis, selaras, dan memiliki nilai seni yang tinggi.
Peran dari pengrawit ialah memainkan alat musik gamelan untuk menggiringi setiap adegan wayang yang dimainkan oleh dalang dan menggambarkan suasana setiap adegan.
Sama halnya dengan pengrawit, sinden pun berperan sebagai penggiring setiap adegan lakon wayang. Hanya saja sinden melakukannya dengan cara menyanyikan tembang jawa yang memiliki berbagai versi, mulai dari mijil sampai maskumambang.
Adapun vokal di dalam seni karawitan dapat berupa solo vokal maupun bentuk gérongan atau koor, sedangkan syairnya dapat berupa wangsalan purwa kanthi maupun Sêkar Agêng, Sêkar Têgahan, dan Macapat. Tembang secara genetik menunjukkan vokal lagu Jawa, yang dahulunya disebut dengan istilah kidung (nyanyian).3 Tembang dapat dibagi menjadi 3 bagian yaitu: (1) tembang Gêdhé, (2) tembang Têngahan, dan (3) tembang Macapat. Istilah tembang dalam bahasa yang lebih halus (krama) disebut dengan kata sêkar, maka ketiga tembang tersebut menjadi kesatuan istilah Sêkar Agêng, Sêkar Têngahan dan Sêkar Macapat.
Sesuai dengan sifatnya yang tradisi maka tembang-tembang tersebut memiliki aturan yang sifatnya sangat mengikat misalnya; guru wilangan (jumlah suku kata dalam setiap baris), guru lagu (persajakan). Oleh karena yang akan dikaji dalam penelitian ini adalah bentuk Sêkar Macapat, maka di bawah sangat penting ditampilkan 11 macam Têmbang Macapat berikut pedoman guru gatra, guru wilangan maupun guru lagu.
Gending-gending kreasi baru karya Ki Nartosabdo, 4 garap musikalitas karawitan Jawanya dapat dibagi menjadi tiga jenis yaitu: (1) jenis karawitan yang masih menggunakan medium dan idiom lama, (2) jenis karawitan yang menggunakan medium lama tetapi dengan idiom baru, (3) jenis karawitan yang menggunakan medium baru dengan idiom baru pula.
Setelah dilakukan penelitian melalui gending-gending ciptaan Ki Nartasabdo ditemukan berbagai gending yang idenya diambil dari Sêkar Macapat, baik berupa bawa, gérongan, dan sêkaran (lêlagon). Adapun bukti visualnya berupa notasi lagu dan cakêpan (syair) sebagai berikut.
1.    Bawa.
Berbagai bawa yang menggunakan pedoman Macapat yaitu: (1) Bawa sêkar Mijil katampèn lancaran Gandrung Mangu, (2) bawa sêkar Gambuh katampên lancaran Ayo Ngguyu, (3) bawa sêkar Kinanthi katampên lancaran Kagok Banyuwangèn, (4) bawa sêkar Mêgatruh katampên lancaran Andum Slamêt, (5) bawa sêkar Pangkur katampên lancaran Éling-éling Banyumasan, (6) bawa sêkar Asmarandana katampên lancaran Godril Banyumasan, (7) bawa sêkar Sinom, katampên lancaran Aja Rèwèl, (8) bawa sêkar Dhandhanggula katampên ladrang Bribil, dan (9) bawa sêkar Pocung katampên ladrang Pujimaya. Adapun secara visual gending-gending karya Ki Nartasabdo yang bawa-nya diambil dari Macapat sebagai berikut.
1.      Bawa sêkar Mijil katampèn lancaran Gandrung Mangu.
Buka : 6 1 2 3 5 5 2 1 3 2 1 6 G
A.    Balungan Gending.
N P N P N P N
1 . 6 . 1 . 6 . 2 . 3 . 5 . 6 G
3 . 2 . 3 . 2 . 5 . 6 . 5 . 3 G
6 . 1 . 2 . 3 . 5 . 3 . 2 . 1 G
2 . 1 . 2 . 1 . 3 . 5 . 6 . 1 G
2        . 1 . 2 . 3 . 2 . 1 . 2 . 6 G–A/suwuk

2.      Gérongan
Berbagai gérongan yang mengambil sumber Sêkar Macapat diungkapkan 6 (enam) macam, yaitu: (1) Gérongan Pocung dalam Ladrang Pujimaya, (2) Gérongan, Mijil dalam Kêtawang Mijil Panglilih, (3) Gérongan Asmarandana dalam Ladrang Asmarandana, (4) Gérongan dalam Ladrang Pangkur, (5) Gérongan dalam Ladrang Pocung, (6) Gérongan Durma Ladrang Kagok. Adapun notasi lagu dan cakêpan atau syairnya sebagai berikut.
1.      Gérongan Pocung dalam Ladrang Pujimaya.13
│ . . . . │ 6 6 12 6 │ . . 6 6 │ 3 6 1 2 │
Lah ba- tang-ên cang-krim - an-ku
│ . . . . │ 3 3 32 1 │ . 2 6 5 │ . 3 3 25 5 │
I - ki la - drang a - pa gên – dhing
│ . . . . │ 1 6 5 3 │ . . 1 2 │ 3 1 21 6 │
Srê-pêg - an a - pa kê - ta- wang
│ . . . . │ 3 2 1 6 │ 1 2 6 5 │ .3 61 65 3 │
A - yak a - pa kê - bo bê – rik
│ . . 2 3 │ . 5 2 3 │ 5 6 2 1 │ 6 2 .1 6 │
Gang- sar - an mêng - ko gèk sam – pak
│ . . . . │ 3 5 6 5 │ 6 . 3 2 │ . 1 35 2 │

3.      Lêlagon
Lêlagon yang menggunakan sumber Macapat ada yaitu: (1). Lêlagon Pangkur dalam Kêtawang Pangkur Pêgatsih, (2) Lêlagon dalam Lancaran Gambuh Pangatag, (3) Lêlagon Lancaran Gambuh, (4) Lelagon Asmarandana dalam Lancaran Begadang. Adapun visualisasinya sebagai berikut.
1.      Lêlagon Pangkur dalam Kêtawang Pangkur Pêgatsih.19
│ . . . . │ . . . . │ . . . . │ . 4 . 5 │
Du – pi
│ . . 1 6 │ . . 1 5 │ . . 3 2 │ 5 3 2 1 │
Wus mêng- kêr han-di- ka
│ . . 1 6 │ 1 2 3 1 │ . . 3 2 │ . . 3 5 │
a - pan ya – yah
│ . . . 6 │ . . 4 5 │ . . 6 5 │ . 6 51 1 │
ka - pê- gat - an sih ja – ti
│ . . 1 6 │ 1 2 3 1 │ . . 1 2 │ . 1 21 6 │
Têmah - ing dri
│ . . . 5 │ . . 1 6 │ . 3 5 3 │ . . 2 2 │
ya tu - mla-wung
│ . . 1 2 │ . 3 . . │ . . . 2 │ . 1 . 2 │
u - pa – mi
│ . . 3 5 │ . . 1 6 │ . 2 . 1 │ . 2 1 6 │
num - pak pal – wa
│ . . 1 1 │ . . 1 1 │ . . 6 1 │ . 2 . 3 │
tan – pa wê - lah nèng ma - dya – ning
│ . . 5 3 │ . . 5 6 │ . . . 1 │ . .2 16 5 │
sa - mo - dra gung
│ . . 5 4 │ 5 6 1 5 │ . 6 . 4 │ . . 5 6 │
é - wuh ing pun
│ . . . 5 │ . . 6 4 │ . 2 . 4 │ . 2 . 1 │
Di si - nê – dya
│ . . 1 6 │ 1 2 3 1 │ . . 1 1 │ . . 1 1 │
tu - mam - buh a-
│ . . 3 2 │ . 1 . 6 │ . . . 1 │ 2 1 6 5 │
dhêp ing dhi – ri

3. Latar Belakang Sinden
Tradisi sinden memang tidak serta merta hilang dimakan arus globalisasi. Namun keberadaan dan animo masyarakat tidak sebesar pada masa keemasannya. Sinden atau pesinden merupakan sebutan bagi kaum wanita yang bernyanyi mengiringi orkresta gamelan. Pada umumnya sinden tampil sendiri sebagai penyanyi. Namun terkadang juga terdapat beberapa sinden dalam satu pagelaran. Terutama saat pagelaran besar dilaksanakan. Mempunyai ciri khas suara masing-masing setiap sinden.
Pada zaman globalisasi ini Pesinden banyak diminati oleh turis manca. Daya tarik ini disebabkan karena keunikan dan mempunyai ciri khas tersendiri pada swaranya sehingga banya turis manca yang berguru untuk salah satu kebudayaan Indonesia ini. Keanekaragaman dalam budaya Indonesia sangat menjadi daya tarik untuk turis macanegara. Kita sebagai warga negara yang memiliki kebudayaan ini seharusnya dapat menjaganya dan setidaknya kita mempelajari semua kekayaan Indonesia ini.
4. Pengertian Sinden
Sinden pada dasarnya merupakan sebuah kosakata jawa yakni ‘Pasindhian’ yang berarti kaya akan lagu atau melantunkan lagu. Sesuai dengan artinya, sinden memang bertugas sebagai pelantun lagu yang mengiringi pagelaran wayang ataupun pentas klenengan. Keberadaan sinden sangat penting dan sentral karena mengiringi dan menghibur pada saat pagelaran berlangsung.
Pada sebuah pagelaran, sinden biasanya duduk di belakang dalang dan tukang gender serta tukang kendang. Jika hanya seorang diri, biasanya sinden merupakan istri dalang tersebut atau salah satu pengrawit dalam pagelaran tersebut. Seiring dengan perkembangannya, sinden pun dialihkan tempatnya menghadap ke penonton tepatnya di sebelah kanan dalang.
Pada masa emasnya, sinden merupakan profesi yang banyak digemari para wanita. Sinden dianggap bintang panggung karena memiliki pesona dan daya tarik sendiri. Dahulu, sinden dapat menjadi penentu sukses atau tidaknya sebuah pagelaran. Sebuah pagelaran yang diiringi sinden cantik dan bersuara merdu akan menarik banyaknya penonton yang hadir.
Di era modern saat ini, keberadaan sinden memang semakin bergeser seiring dengan meredupnya pagelaran wayang kulit. Meski demikian sinden masih menempati posisi tersendiri terutama bagi mereka pecinta seni pagelaran wayang. Sinden pun tidak hanya sebagai ‘penghias’ karena posisinya pun kerap disamakan dengan penyanyi. Tidak sedikit juga sinden yang ‘go internasional’ dengan mengadakan pagelaran di luar negeri.
Sebagai salah satu bagian dari kebudayaan dan kesenian Indonesia, sinden memang menjadi daya tarik tersendiri. Keberadaannya yang sangat sentral dalam sebuah pagelaran menjadi kunci eksistensi sinden yang masih ada hingga saat ini. Para sinden juga menjadi pewaris kebudayaan dengan segala atribut yang mengirinya. Tidak hanya sekedar melantunkan lagu, sinden juga harus mengerti dan memahami tentang akar budaya serta kesenian yang ia lantunkan. Tidak heran pofesi sinden tidaklah mudah dan penuh tanggung jawab terhadap kelestarian dan kelangsungan budaya Indonesia.